Türk Borçlar Kanunu

Taraflar, borcun ifa edilmemesi halinde ödenecek cezayı serbestçe kararlaştırabilir. Ceza koşulu, asıl borçla birlikte talep edilebilir.

Taraflar, sözleşmeden dönme halinde ödenmek üzere pişmanlık akçesi kararlaştırabilir. Pişmanlık akçesi ödenerek sözleşmeden dönülebilir.

Taraflardan birine sözleşmeden cayma hakkı tanınmış ve bunun karşılığında bir para ödenmesi kararlaştırılmışsa, bu para ödenerek sözleşmeden cayılabilir.

Sözleşmeden dönme halinde, taraflar karşılıklı olarak aldıklarını iade etmekle yükümlüdür. Dönme, geçmişe etkili olarak sözleşmeyi sona erdirir.

Sürekli borç ilişkilerinde, sözleşmenin feshi ileriye etkili olarak sonuç doğurur. Fesih halinde, o ana kadar ifa edilen edimler geçerliliğini korur.

Borçlunun kusuru olmaksızın ifanın imkansızlaşması halinde borç sona erer. Kusurlu imkansızlık halinde borçlu tazminatla yükümlüdür.

Bağışlama vaadi, bağışlayanın ileride bir edimde bulunmayı taahhüt etmesidir. Bağışlama vaadi yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli değildir.

Elden bağışlama, bağışlayanın bir şeyi derhal karşı tarafa vermesidir. Elden bağışlamada şekil şartı aranmaz.

Bağışlayan, bağışlananın kendisine veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi veya nafaka yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde bağışlamayı geri alabilir.

Kefalet sözleşmesi, kefilin alacaklıya karşı, borçlunun borcunu ifa etmemesinden kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşmedir. Kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.

Kumar ve bahisten doğan borçlar, ahlaki bir ödevin yerine getirilmesinden doğan borçlar ve evlenme simsarlığından doğan ücret alacakları eksik borçlardır. Eksik borçlar dava yoluyla talep edilemez, ancak ifa edilirse geri istenemez.

Birden çok kişi birlikte bir zarara sebep olurlarsa veya kanun gereğince birlikte sorumlu olurlarsa, müteselsil borçlu sayılırlar. Aynı şekilde, sözleşmeden doğan bir borcun birden çok borçlusu, aksi kararlaştırılmadıkça müteselsilen sorumludur.

İşletmeyi devralan, işletmenin borçlarından sorumlu olur. Devreden de iki yıl süreyle müteselsilen sorumlu kalır.

Alacağın devri halinde borçlu, devri öğreninceye kadar eski alacaklıya iyiniyetle yaptığı ifa ile borcundan kurtulur.

Aşırı ifa güçlüğü hükümleri, sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan olağanüstü durumlarda uygulanır.

Zamanaşımı süreleri, taraflarca sözleşme ile değiştirilemez. Ancak kanunun izin verdiği hallerde zamanaşımı süresi kısaltılabilir veya uzatılabilir.

Yenilik doğuran haklar, hak sahibinin tek taraflı irade açıklamasıyla kullanılır. Bu haklar, kullanıldıktan sonra geri alınamaz.

Borçlu, her türlü kusurundan sorumludur. Ancak, sözleşme ile sorumluluk hafifletilebilir veya ağırlaştırılabilir. Borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin anlaşmalar kesin olarak hükümsüzdür.

Borçlu, yardımcı kişilerin fiilinden kendi fiilinden olduğu gibi sorumludur. Bu sorumluluk, önceden yapılan bir anlaşma ile tamamen veya kısmen kaldırılabilir.

İfa yeri ve zamanı hakkında sözleşmede hüküm bulunmaması halinde, işin niteliğine göre belirlenir.

Taraflar, kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla, sözleşmenin içeriğini serbestçe belirleyebilirler. Kanunda düzenlenmemiş sözleşme tipleri de oluşturulabilir.

Taraflar, kanunun emredici hükümlerine aykırı sözleşme yapamazlar. Emredici hükümlere aykırı sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.

Kural olarak, iddia sahibi iddiasını ispatla yükümlüdür. Ancak kanunda aksi öngörülmüşse, ispat yükü karşı tarafa geçer.

Borç ilişkilerinde taraflar, karşılıklı güven ilkesine uygun davranmakla yükümlüdür. Güven ilkesi, dürüstlük kuralının bir yansımasıdır.

Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.

Sözleşme görüşmeleri sırasında taraflardan biri, diğer tarafa dürüstlük kuralına aykırı davranarak zarar verirse, bu zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

İlan yoluyla bir şey vaat eden, ilanda belirtilen şartların gerçekleşmesi halinde, vaadini yerine getirmekle yükümlüdür.

Bu Kanunda düzenlenen sözleşme türleri; satış, bağış, kira, hizmet, eser, vekalet, kefalet ve diğer sözleşmelerdir.

Karma sözleşmelerde, her bir edime uygun düşen sözleşme tipinin hükümleri uygulanır.

Bir borcun doğumu veya sona ermesi, gelecekte gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan bir olaya bağlanabilir (şart).