Türk Borçlar Kanunu

Ödüncün geri verilmesi konusunda belirli bir gün ya da bildirim süresi veya borcun geri istendiği anda muaccel olacağı kararlaştırılmamışsa ödünç alan, ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe ödüncü geri vermekle yükümlü değildir.

Hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de bunun karşılığında ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. İş Kanunu kapsamı dışındaki hizmet sözleşmeleri TBK hükümlerine tabidir.

Hizmet sözleşmesi, aksi kararlaştırılmadıkça, herhangi bir şekle tabi değildir. İşçi, işverene bağımlı olarak iş görmeyi üstlenir.

İşçi, işi özenle yapmak ve işverenin haklı menfaatlerini korumakla yükümlüdür. İşverene ait makineleri, araç ve gereçleri özenle kullanmak zorundadır.

İşçi, hizmet ilişkisi süresince, işverenin haklı menfaatlerini korumakla, özellikle işverene ait sırları saklamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, sözleşmenin sona ermesinden sonra da, işverenin haklı menfaatinin gerektirdiği ölçüde devam eder.

İşçi, hizmet ilişkisi süresince işverenle rekabet edemez. Sözleşmenin sona ermesinden sonraki rekabet yasağı ise, ancak yazılı olarak kararlaştırılabilir ve işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürmeyecek şekilde sınırlanmalıdır.

İşveren, işçiye ücret ödemek ve işçiyi korumakla yükümlüdür. İşveren, işin görülmesi için gerekli araç ve gereçleri sağlamak zorundadır.

Ücret, işverenin işçiye iş karşılığında ödediği paradır. Ücret, aksi kararlaştırılmadıkça, ay sonunda ödenir. Ücretin miktarı taraflarca kararlaştırılır; ancak asgari ücretin altında olamaz.

Ücret, aksine bir âdet bulunmadıkça işçiye, işin yapıldığı yerde ve Türk parası ile ödenir. İşveren, işçiye ücret hesap pusulası vermekle yükümlüdür.

İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak, saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzen sağlamakla yükümlüdür. İşçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almalıdır.

İşveren, işçinin iş görme edimini ifa ederken karşılaştığı tehlikelere karşı gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

İşçi, kararlaştırılan çalışma süresinden fazla çalışmaya zorlanamaz. Fazla çalışma halinde, işçiye fazla çalışma ücreti ödenir veya serbest zaman verilir.

İşveren, işin görülmesi için gerekli araç ve gereçleri sağlamakla yükümlüdür. İşçi kendi araç ve gereçlerini kullanmışsa, işveren bunlara ilişkin giderleri karşılamak zorundadır.

İşveren, işçinin işle ilgili olarak yaptığı zorunlu giderleri karşılamakla yükümlüdür.

İşveren, işçiye hafta tatili ve yıllık ücretli izin vermekle yükümlüdür. Bu konuda İş Kanunu hükümleri öncelikle uygulanır.

Belirli süreli hizmet sözleşmesi, objektif bir sebebe dayanmak kaydıyla yapılabilir. Sürenin bitimiyle sözleşme kendiliğinden sona erer.

Belirsiz süreli hizmet sözleşmesi, fesih bildirimi ile sona erdirilebilir.

Taraflar, hizmet sözleşmesine deneme süresi koyabilir. Deneme süresi en çok iki aydır; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirimsiz feshedebilir.

Belirli süreli hizmet sözleşmesi sürenin bitimiyle, belirsiz süreli sözleşme fesih bildirimi ile sona erer. Ayrıca, tarafların anlaşmasıyla da sözleşme sona erdirilebilir.

Belirsiz süreli hizmet sözleşmesinde fesih bildirim süresi, hizmet süresine göre belirlenir: altı aya kadar iki hafta; altı aydan bir buçuk yıla kadar dört hafta; bir buçuk yıldan üç yıla kadar altı hafta; üç yıldan fazla sekiz haftadır.

Taraflardan her biri, haklı bir sebebin varlığı halinde, hizmet sözleşmesini derhal feshedebilir. Haklı sebep, dürüstlük kurallarına göre hizmet ilişkisinin devamını beklenemez kılan bütün olay ve olgulardır.

İşverenin ücreti ödememesi, işçiye cinsel tacizde bulunması, işçinin sağlığını tehlikeye atması veya ahlaka aykırı davranışları haklı fesih sebebidir.

İşçinin işvereni yanıltması, işverene veya aile üyelerine hakaret etmesi, işverenin güvenini kötüye kullanması, işyerinde suç işlemesi veya işi savsaklaması haklı fesih sebebidir.

Haklı sebeple fesih hakkı, fesih sebebini öğrenen tarafça, öğrenme tarihinden itibaren makul bir süre içinde kullanılmalıdır. Bu süre, kural olarak altı iş günüdür.

Hizmet sözleşmesinin sona ermesiyle, işçinin ücreti ve diğer alacakları muaccel olur. İşveren, işçinin talebi üzerine çalışma belgesi vermek zorundadır.

Haksız fesih halinde, fesheden taraf, diğer tarafın uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Tazminat miktarı, işçinin kıdemi ve fesih sebebine göre belirlenir.

Hizmet sözleşmesinin sona ermesi üzerine taraflar, karşılıklı olarak birbirini ibra edebilir. İbra, alacakların tam olarak ödenmesi şartına bağlıdır.

İşveren, işçinin sağlığını ve güvenliğini korumak için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür. İşçi de iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uymak zorundadır.

Hizmet sözleşmesine ilişkin hükümler, toplu iş sözleşmesi ile işçi lehine değiştirilebilir.

İşçinin ücreti, kural olarak haczedilemez. Ancak nafaka alacakları ve belirli oranlardaki diğer alacaklar için haciz mümkündür.