Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun

Bu Kanunun amacı; kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.

Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar.

Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Tüketici: Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi,
b) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekalet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dahil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem,
c) Ayıplı mal: Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilanlarında yer alan veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar,
ç) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına veya hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişi,
d) Tüketici kredisi: Tüketicinin bir mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi verenden nakit olarak aldığı kredi,
e) Konut finansmanı: Konut edinmeleri amacıyla tüketicilere kredi kullandırılması veya konutların finansal kiralama yoluyla tüketicilere kiralanması,
f) İş yeri dışında kurulan sözleşme: İş yeri dışında, tarafların eş zamanlı fiziksel varlığında kurulan sözleşmeler,
anlaşılır.

Bu Kanunda yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen sözleşmeler ile bilgilendirmeler en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde düzenlenir ve bunların bir nüshası kağıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilir.

Kanunda öngörülen sözleşme ve belgelere ilişkin zorunlu içerik dışında düzenlenen her türlü evrak, tüketici aleyhine delil teşkil edemez ve tüketici yönünden bağlayıcı değildir.

Tüketici yararına olan uygulamalar ile tüketici lehine olarak mahkeme kararı ile belirlenen hükümler bu Kanunun getirdiği koruyucu önlemlerden bağımsızdır.

Tüketiciyle akdedilen sözleşmelerde yer alan bir şartın haksız şart olarak kabul edilmesi için, dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde, tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartıdır.

Standart sözleşmede yer alan bir şartın önceden hazırlandığı ve özellikle de standart sözleşme niteliğinde olması nedeniyle tüketicinin sözleşmenin içeriğine etki edemediği her zaman kabul edilir.

Sözleşme şartlarının yazılı olması halinde, bunların açık ve anlaşılır bir dille kaleme alınmış olması gerekir. Sözleşmede yer alan bir şartın anlamı tüketici aleyhine belirsiz ise, tüketici lehine yorumlanır.

Vitrinde, rafta, elektronik satış platformlarında, açıkça görülebilir veya ulaşılabilir şekilde teşhir edilen malın, satılık olmadığı belirtilen bir ibareye yer verilmedikçe satışından kaçınılamaz.

Hizmet sağlamaktan haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.

Satıcı veya sağlayıcı tarafından aksine bir teamül, ticari örf veya haklı bir sebep yoksa; bir mal veya hizmetin satışının, o mal veya hizmetin kendisinden alınması veya başka bir mal veya hizmetin satın alınması şartına bağlanması yasaktır.

Sipariş edilmeyen mal veya hizmet sunulması halinde, tüketiciye karşı herhangi bir hak ileri sürülemez. Bu hallerde, tüketicinin sessiz kalması ya da mal veya hizmeti kullanması, sözleşmenin kurulmasına yönelik kabul beyanı olarak yorumlanamaz.

Tüketicinin malı geri göndermek veya muhafaza etmek gibi bir yükümlülüğü yoktur. Ayrıca bu mal veya hizmet, tüketici tarafından sipariş edilen mal veya hizmet zannedilerek kullanılmış ise, tüketici bunun bedelini ödemekle yükümlü değildir.

Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı mal olarak kabul edilir.

Satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye teslim etmekle yükümlüdür.

Satıcı, kendisinden kaynaklanmayan reklam yoluyla yapılan açıklamalardan ya da üreticinin beyanından haberdar olmadığını ve haberdar olmasının da kendisinden beklenmediğini, bu açıklamanın satış sözleşmesinin kurulması anında düzeltilmiş olduğunu veya satış sözleşmesinin kurulması kararının bu açıklama ile nedensellik ilişkisinin bulunmadığını ispatladığı takdirde ilgili açıklamadan sorumlu tutulmaz.

Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, bu tarihte var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz.

Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici;
a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,
ç) İmkan varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme,
seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Tüketici, ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birini üretici veya ithalatçıya karşı da kullanabilir. Bu fıkradaki hakların yerine getirilmesinde satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.

Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda, taşınmazın teslim tarihinden itibaren beş yıldır.

Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.

Hizmet sağlayıcısı tarafından bildirilen reklam ve ilanlarında veya standardında veya teknik kuralında tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren hizmetler ayıplıdır.

Sağlayıcı, hizmeti sözleşmeye uygun olarak ifa etmekle yükümlüdür. Hizmetin ayıplı ifa edilmesi halinde, tüketici 15 inci maddede belirtilen seçimlik haklardan birini kullanabilir.

Hizmetin ayıplı olması durumunda tüketici;
a) Sözleşmeden dönme,
b) Hizmetin yeniden görülmesini isteme,
c) Ayıp oranında bedel indirimi,
ç) Hizmetin ayıpsız misli ile değiştirilmesi,
haklarından birini sağlayıcıya karşı kullanabilir.

Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde, ayıplı hizmetten sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, hizmetin ifası tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir.

Taksitle satış sözleşmesi, satıcı veya sağlayıcının malın teslimi veya hizmetin ifasını üstlendiği, tüketicinin de bedeli kısım kısım ödediği sözleşmelerdir.

Taksitle satış sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Sözleşmede; mal veya hizmetin peşin satış fiyatı, vadeli satış fiyatı, faiz miktarı ve faizin hesaplandığı yıllık oran, ödeme planı gibi bilgiler bulunur.

Tüketici, taksitle satış sözleşmesinin kurulmasından itibaren yedi gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.

Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir.

Tüketicinin temerrüdü halinde, satıcı veya sağlayıcı, kalan borcun tamamının ifasını talep edebilmesi için, tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi ve muaccel hale gelen taksitler toplamının satış bedelinin en az onda birini oluşturması gerekir.

Tüketici, borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi, bir taksit tutarından az olmamak şartıyla birden çok taksidi vadesinden önce de ödeyebilir. Erken ödeme halinde, satıcı veya sağlayıcı, faiz veya komisyonda indirim yapmakla yükümlüdür.

Taksitle satış sözleşmelerine ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Tüketici kredisi sözleşmesi, kredi verenin tüketiciye faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında, ödemenin ertelenmesi, ödünç veya benzeri finansman şekilleri aracılığıyla kredi verdiği veya kredi vermeyi taahhüt ettiği sözleşmedir.

Tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Sözleşmede; kredi tutarı, faiz oranı, yıllık maliyet oranı, ödeme planı, temerrüt faizi gibi hususlar yer alır.

Kredi veren, tüketici kredisi sözleşmesinin kurulmasından makul bir süre önce, tüketicinin ihtiyaçlarını ve finansal durumunu göz önünde bulundurarak, tüketiciye sözleşme öncesi bilgi formu vermek zorundadır.

Tüketici, kredi sözleşmesinin kurulmasından itibaren on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.

Sözleşmede belirtilen akdi faiz oranı ile temerrüt faizi oranı, belirsiz olarak veya sadece sözleşmenin bir nüshasındaki şartlarla belirlenemez. Tüketici kredilerinde akdi faiz, etkin yıllık faizi aşmayacak şekilde belirlenir.

Kredi veren, tüketici ile açıkça müzakere etmeden, sözleşme şartlarında tüketici aleyhine değişiklik yapamaz. Faiz oranında değişiklik yapılması halinde durum tüketiciye otuz gün önceden bildirilir.

Tüketici, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksit ödemesinde bulunabilir ya da kredi borcunun tamamını erken ödeyebilir. Bu hallerde kredi veren, erken ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon indirimini yapmakla yükümlüdür.

Belirli süreli tüketici kredisi sözleşmelerinde, tüketicinin taksitleri ödemede temerrüde düşmesi halinde, kredi veren, borcun tamamının ifasını talep edebilmesi için, tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi ve kalan borcun tümünün ifasını talep etmeden önce tüketiciyi en az otuz gün süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması zorunludur.

Tüketici kredisi kullandırılması, tüketicinin kredi verenin veya üçüncü bir tüzel kişinin akdettiği sigorta, yan finansal ürün veya hizmet sözleşmesine taraf olması şartına bağlanamaz. Ancak, tüketicinin yazılı talebi veya açık onayı olması kaydıyla bu ürün ve hizmetler sunulabilir.

Tüketici kredisi, belirli bir malın veya hizmetin tedarik edilmesine ilişkin bir sözleşmenin finansmanı için münhasıran kullanılıyorsa ve bu iki sözleşme objektif olarak ekonomik bir birlik oluşturuyorsa bağlı kredi sözleşmesi söz konusudur.