Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun

Tüketicinin eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi konusunda, Bakanlık, Milli Eğitim Bakanlığı, üniversiteler, belediyeler, meslek kuruluşları ve tüketici örgütleri ile işbirliği yapılır.

Tüketicinin korunmasına katkıda bulunanlara Bakanlıkça ödül verilebilir.

Ticari reklamların, Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, doğru ve dürüst olmaları esastır.

Tüketiciyi yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi eksikliklerini istismar edici, can ve mal güvenliğini tehlikeye sokan, şiddet hareketlerini ve suç işlenmesini özendiren, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar eden reklamlar yapılamaz.

Bir ticari uygulamanın; mesleki özenin gereklerine uymaması ve ulaştığı ortalama tüketicinin ya da yönelik olduğu grup üyelerinin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde bozması halinde, haksız ticari uygulama olarak kabul edilir.

Ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemek, haksız ticari uygulamalara karşı tüketiciyi korumak üzere Reklam Kurulu oluşturulmuştur.

Tüketici Konseyi, tüketicinin korunmasına yönelik politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla ilgili bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları, tüketici örgütleri ve ticaret odaları temsilcilerinin katılımıyla toplanır.

Reklam Konseyi, reklam sektörünün sorunlarını ve gelişimini değerlendirmek üzere ilgili tarafların katılımıyla toplanır.

Tüketici hakem heyetleri, tüketiciler ile satıcı/sağlayıcılar arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir. Değeri belirli bir miktarın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur.

Tüketici hakem heyetine yapılan başvurular, raportör tarafından incelenir ve bir rapor hazırlanır.

Hakem heyeti, başvuruyu raportörün raporuna dayanarak inceleyerek en kısa sürede karara bağlar.

Hakem heyeti, başvuru konusu uyuşmazlıkla ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeye yetkilidir.

Hakem heyeti kararları taraflara tebliğ edilir. Taraflar, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz edilmeyen kararlar kesinleşir ve icra edilebilir.

Hakem heyeti başkan ve üyelerine toplantı başına huzur hakkı ödenir.

Tüketici hakem heyetlerine ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir. Tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde, davaya asliye hukuk mahkemesinde bakılır.

Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki veya işlemin yapıldığı yerdeki tüketici mahkemesinde açılabilir.

(Ek:22/7/2020-7251/59 md.)

(1) Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Şu kadar ki, aşağıda belirtilen hususlarda dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz:

a) Tüketici hakem heyetinin görevi kapsamında olan uyuşmazlıklar

b) Tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar

c) 73 üncü maddenin altıncı fıkrasında belirtilen davalar

ç) 74 üncü maddede belirtilen davalar

d) Tüketici işlemi mahiyetinde olan ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar

(2) 7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin onbirinci fıkrası tüketici aleyhine uygulanmaz.

(3) Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya tarafların anlaşmaları ya da anlaşamamaları hâlinde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Ancak belirtilen hâllerde arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinin eki Arabuluculuk Ücret Tarifesinin Birinci Kısmına göre iki saatlik ücret tutarını geçemez.

(4) Arabuluculuk faaliyeti sonunda açılan davanın tüketici lehine sonuçlanması hâlinde arabuluculuk ücreti, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak bütçeye gelir kaydedilir.

Tüketici mahkemesi, güvenli olmadığı tespit edilen ürünlerin üretimini veya satışını durdurabilir ve gerekli gördüğü hallerde ürünün toplatılmasına karar verebilir.

Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasının denetimi, Bakanlıkça görevlendirilen denetmenler tarafından yapılır.

Bakanlık, tüketici ürünlerinin ve hizmetlerinin güvenliğine ilişkin denetimler yapabilir. Denetim sonucunda, güvenli olmadığı tespit edilen ürünler için gerekli tedbirleri alır.

Bu Kanun hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında Bakanlıkça idari para cezası uygulanır. Cezalar, aykırılığın ağırlığına, haksız fiilin işlendiği yere ve haksız menfaatin büyüklüğüne göre belirlenir.

(Ek:28/11/2017-7061/116 md.)

(1) Bu Kanunda öngörülen idari para cezaları hakkında, ceza muhatabı tarafından, tespit edilen aykırılıkların kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten veya kanun hükümlerini yanlış yorumlamaktan kaynaklandığının veya yargı kararları ile idarenin ihtilaf konusu olayda görüş farklılığının olduğunun ileri sürülmesi durumunda, Bakanlık bu maddede yer alan hükümler çerçevesinde idari para cezasının muhatabı ile uzlaşabilir.

(2) (Mülga:24/10/2024-7529/8 md.)

(3) Uzlaşma talebi, idari para cezası kararının tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde, henüz idari yargı yoluna başvuru yapılmamış idari para cezaları için yapılır. Uzlaşma talebinde bulunulması hâlinde, dava açma süresi durur; uzlaşma sağlanamaması hâlinde süre kaldığı yerden işlemeye başlar. Uzlaşma sağlanamaması hâlinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz.

(4) Bu madde kapsamında yapılan uzlaşma talepleri, uzlaşma komisyonları tarafından değerlendirilir. Uzlaşma komisyonlarının tutacakları uzlaşma tutanakları kesin olup gereği idarece derhâl yerine getirilir. Ceza muhatabı, üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunamaz.

(5) Uzlaşma halinde, idari para cezasında yapılacak indirim oranı yüzde elliyi geçemez. Bu madde uyarınca üzerinde uzlaşma talebinde bulunulan idari para cezaları hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesi uyarınca ayrıca peşin ödeme indiriminden yararlanılamaz. Uzlaşma konusu yapılan idari para cezaları, uzlaşma gerçekleştiği takdirde, uzlaşma tutanağı uzlaşma anında tebliğ edilir ve tebliğinden itibaren on beş gün içinde ödenir.

(6) Uzlaşma komisyonlarının başkan ve üyelerine, bu komisyonlardaki çalışmaları dolayısıyla verilecek huzur hakkı ve huzur ücreti ile buna ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.

(7) Uzlaşma komisyonlarının kurulması, çalışması ile bu madde kapsamında yapılacak başvurulara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.

İdari para cezaları, Bakanlık veya yetkili diğer merciler tarafından verilir. Cezalara karşı, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesine itiraz edilebilir.

Yiyecek maddelerini taklit eden ve bunlarla karıştırılabilecek nitelikte olan ürünlerin üretilmesi, ithal edilmesi ve piyasaya arz edilmesi yasaktır.

Piramit satış sistemlerinin kurulması, yaygınlaştırılması ve bu sistemlere üye kabul edilmesi yasaktır.

Bakanlık, tüketici ürünlerinin test, muayene ve analizlerini yapmak veya yaptırmakla yetkilidir.

Bakanlık bütçesine, bu Kanunda öngörülen görevlerin yerine getirilmesi için yeterli ödenek konulur.

Tüketicinin korunmasına ilişkin diğer kanunlardaki hükümler saklıdır.

Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde Bakanlıkça çıkarılır.

Bu Kanunla verilen görevler çerçevesinde ihdas edilen kadrolar, ilgili mevzuat hükümlerine göre düzenlenir.

23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

Diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.