İcra ve İflas Kanunu

Her il merkezi ile ilçe merkezinde bir icra dairesi bulunur. İcra daireleri Adalet Bakanlığınca, Hakimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak kurulur.

İflas işleri, ticaret mahkemesinin bulunduğu yerlerde, icra dairesince aynı zamanda iflas dairesi olarak yürütülür.

Adalet Bakanlığı, lüzum görülen yerlerde icra ve iflas dairelerini birleştirebilir.

(Ek:24/11/2021-7343/2 md.)

İş yoğunluğunun veya icra dairesi sayısının fazla olduğu illerde Adalet Bakanlığı tarafından, yetki çevresi de belirlenmek suretiyle bir veya birden fazla icra daireleri başkanlığı kurulabilir.

Başkanlıkta bir başkan ile yeteri kadar başkan yardımcısı bulunur. Başkan birinci sınıf olmuş, başkan yardımcısı ise birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları arasından muvafakatleri alınarak Bakanlıkça atanır. Ayrıca başkanlıkta, yeteri kadar icra başmüdürü, icra müdürü, icra müdür yardımcısı, icra kâtibi ve memur Adalet Bakanlığı tarafından görevlendirilir.

İcra daireleri başkanı ve başkan yardımcıları hakkında, bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun Adalet Bakanlığı merkez kuruluşunda çalışan hâkimlere ilişkin hükümleri uygulanır.

Başkanlık, icra dairelerinin gözetim ve denetimlerini yapar, idari işlerine bakar; mevzuatla verilen görevleri yerine getirir.

Bu madde hükmü iflas daireleri ile iflas dairelerinde çalışan görevliler hakkında da uygulanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.

İcra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikayetlerle itirazların incelenmesi, icra mahkemesi tarafından yapılır. İcra mahkemesi, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenen asliye hukuk mahkemesidir.

İcra ve iflas dairelerinin görevlileri, kanuna ve hadiseye uygun olarak yaptıkları işlemlerden dolayı sorumlu tutulamaz.

İcra ve iflas dairelerinde görevli memurlar tarafından zimmete para geçirilmesi halinde, Türk Ceza Kanununun zimmete ilişkin hükümleri uygulanır.

İcra ve iflas daireleri görevlilerine karşı açılacak zarar ve ziyan davası, zararın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde fiilin vukuundan itibaren on yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar.

İcra dairelerince yapılan işlemler, tutanakla tespit edilir. Tutanaklar, hazır bulunan ilgililerce imzalanır. İmzadan imtina halinde bu husus belirtilir.

(Ek: 2/7/2012-6352/3 md.)

İcra ve iflas dairelerince yapılacak her türlü icra ve iflas iş ve işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi kullanılır; her türlü veri, bilgi, belge ve karar, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır.

Usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler senet hükmündedir. Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı ispat gücünü haizdir. Güvenli elektronik imza, kanunlarda güvenli elektronik imza ile yapılamayacağı açıkça belirtilmiş olan işlemler dışında, elle atılan imza yerine kullanılabilir. Güvenli elektronik imzayla oluşturulan belge ve kararlarda, kanunlarda birden fazla nüshanın düzenlenmesi ve mühürleme işlemini öngören hükümler uygulanmaz.

Zorunlu nedenlerden dolayı fiziki olarak düzenlenen belge veya kararlar, yetkili kişilerce güvenli elektronik imzayla imzalanarak Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine aktarılır ve gerektiğinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla ilgili birimlere iletilir. Bu şekilde elektronik ortama aktarılarak ilgili birimlere iletilen belge ve kararların asılları, gönderen icra ve iflas dairesinde saklanır, ayrıca fiziki olarak gönderilmez. Ancak, belge veya kararın aslının incelenmesinin zorunlu olduğu hâller saklıdır.

Elektronik ortamdan fiziki örnek çıkartılması gereken hâllerde, icra müdürü veya görevlendirdiği personel tarafından belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek, imzalanır ve mühürlenir.

Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter.

(Ek fıkra:6/12/2018-7155/10 md.) Alacaklı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını elli kuruş karşılığında sorgulayabilir (…)[7]. Bu miktar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır. Adalet Bakanlığı yeniden değerleme oranında artırılan ücreti beş katına kadar artırmaya ve azaltmaya ayrıca gün ve dosya esaslı olmak üzere belirli sayıdaki sorgulamayı ücretten istisna tutmaya yetkilidir. Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bu ücret alınmayacağı gibi alacaklının bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez yapacağı sorgudan da ücret alınmaz. Bu kapsamda alınacak ücret Adalet Bakanlığının belirleyeceği usule göre tahsil edilir ve takip gideri olarak borçluya yüklenemez.

Elektronik işlemlerin Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla yapılmasına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

İcra ve iflas işlemleri, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden elektronik ortamda da yürütülebilir.

İcra ve iflas memurları, kendilerine, eşlerine, usul ve füruuna, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar sıhri hısımlarına ait işleri göremezler.

(Ek: 18/2/1965-538/7 md.; Değişik: 2/3/2005-5311/1 md.)

İcra mahkemesi hâkimi reddedildiği takdirde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunundaki hükümler uygulanır. Ret talebinde bulunan, dilekçesinde ret sebeplerini delilleri ile birlikte bildirmek zorundadır.

Ret talebinin reddi hakkındaki karara karşı istinaf yoluna başvurulması, hâkimin işe bakıp karar vermesine engel değildir. Ret talebinin reddi hakkındaki kararın kaldırılması hâlinde reddedilen hâkimin verdiği karar yerine getirilmez. Bu durumda dosya, bölge adliye mahkemesince icra mahkemesinin başka bir dairesine, o yerde icra mahkemesinin başka bir dairesi yoksa en yakın icra mahkemesine gönderilir. 40 ıncı madde hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.

İcra ve iflas memurları, ticaretle uğraşamaz, tacir sayılmayı gerektirecek bir işle meşgul olamaz ve resmi görevleri dışında başka bir iş yapamaz.

İcra dairesine yapılacak her türlü ödeme, icra müdürlüğünün banka hesabına yapılır.

İcra daireleri, Cumhuriyet Başsavcılıklarının gözetim ve denetimi altındadır. Adalet müfettişleri tarafından da denetlenir.

(Ek: 18/2/1965-538/9 md.)

13 üncü maddeye göre Cumhuriyet savcılarınca ilk defa yapılacak teftişin, geçen bir yıllık işlemlere şamil olmak üzere her sene Ocak ayı içinde yapılması ve düzenlenecek raporların birer örneğinin icra ve iflas dairesi ile Cumhuriyet savcılığında saklanması (…)[11] gereklidir.

Teftişlerin yapılması, savcılıkların açık olması hallerinde bunun kimler tarafından yerine getirileceği ve teftiş raporlarının nasıl düzenleneceği yönetmelikte belirtilir.

Bu Kanunun uygulanmasını göstermek üzere Adalet Bakanlığınca yönetmelik çıkarılır. İcra ve iflas işlerinde Yargıtay kararları yol göstericidir.

İcra ve iflas harçları, Harçlar Kanunu hükümlerine tabidir.

İcra ve iflas dairelerinin, kanuna veya hadiseye uygun olmayan işlemlerine karşı, icra mahkemesine şikayette bulunulabilir. Şikayet, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde yapılır.

İcra mahkemesi, şikayeti inceleyerek karara bağlar. Gerektiğinde duruşma yapılır ve taraflar dinlenir.

İcra mahkemesinde yargılama, basit yargılama usulüne göre yapılır. Mahkeme, işin ivediliğine göre karar verir.

Takip, alacaklının talebiyle başlar. İcra dairesi, talebin kanuna uygun olup olmadığını inceleyerek takibe başlar veya talebi reddeder.

Bu Kanunda belirtilen süreler, tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez. Ancak, icra mahkemesi, haklı sebeplerin varlığı halinde süreleri uzatabilir.

İcra tebliğleri, Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılır. Elektronik tebligat da kullanılabilir.

İcra takibi, ancak icra mahkemesinin kararıyla durdurulabilir. Kanunun belirttiği hallerde, teminat karşılığında icranın geri bırakılmasına da karar verilebilir.

Bu Kanunda geçen "alacaklı" ve "borçlu" tabirleri, takip hukuku anlamında olup, maddi hukuktaki alacaklı ve borçlu sıfatını belirlemez.

Bir taşınırın teslimine dair olan ilam, icra dairesine verilir. İcra memuru, ilamda yazılı taşınırı borçludan alarak alacaklıya teslim eder.

Bir çocuğun teslimine ilişkin ilamların icrası, Çocuk Koruma Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde uzmanlar eşliğinde yapılır.

(Ek: 18/2/1965-538/15 md.) (Mülga:24/11/2021-7343/32 md.)