Türk Borçlar Kanunu

İş sahibi, eseri teslim almakta gecikirse, yüklenici eseri tevdi edebilir veya iş sahibine uygun bir süre verip sözleşmeyi feshedebilir.

Yüklenici eseri teslimde gecikirse, iş sahibi uygun bir süre vererek ifayı talep edebilir. Süre sonunda ifa edilmezse sözleşmeden dönebilir.

Eser, teslimden önce kaza sonucu yok olursa, yüklenici bedel talep edemez. Ancak iş sahibi, malzemenin tesliminde gecikmiş veya yok olma başka bir sebeple iş sahibine yüklenebiliyorsa sonuç değişir.

Eserin bedeli yaklaşık olarak belirlenmişse ve beklenmeyen haller sonucu aşırı ölçüde aşılmışsa, iş sahibi veya yüklenici sözleşmeyi feshedebilir.

Eser sözleşmesi, eserin teslimi, sözleşmeden dönme veya fesih ile sona erer. Sona erme üzerine taraflar karşılıklı borçlarını ifa eder.

Yayım sözleşmesinin geçerliliği, yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır.

Yayım sözleşmesiyle eser sahibinin hakları, sözleşmenin ifasının gerektirdiği ölçüde ve süreyle yayımcıya geçer.

Yayımlatan, yayımcıya karşı, sözleşmenin kurulduğu anda eseri yayımlatma hakkının bulunmamasından sorumlu olduğu gibi, eser korunmakta ise, telif hakkının olmamasından da sorumludur.

Eserin tamamı veya bir bölümü yayımlanmak üzere başka bir yayımcıya bırakılmış ya da yayımlatanın bilgisi altında yayımlanmış ise yayımlatan, yayım sözleşmesinin yapılmasından önce, bunu karşı tarafa bildirmek zorundadır.

Yayımlatan, sözleşmede kararlaştırılan süre sona ermedikçe veya süre belirlenmemişse kararlaştırılan baskı adedinin tükenmesi için alışılmış süre geçmedikçe, eserin tamamı veya bir bölümü üzerinde, yayımcının zararına olacak biçimde tasarrufta bulunamaz.

Süreli yayınlarda yer alan kısa yazılar, yayımlatan tarafından her zaman, başka yerde de yayımlatılabilir.

Yayımlatan, toplama bir eserin kendisine ait bölümlerini veya dergilerde çıkan uzun yazılarını, yayımın bitmesinden başlayarak üç ay geçmedikçe yeniden yayımlatamaz.

Sözleşmede basım sayısı belirtilmemişse, yayımcının ancak bir basım yapma hakkı vardır.

Taraflar, sözleşmenin süresini veya baskı adedini kararlaştırmak zorundadırlar.

Sözleşmede yayımcıya belirli birkaç basım veya bütün yeni basımları yapma yetkisi verildiği hâllerde, yayımcı eserin baskı adedi tükenmiş iken yeni bir basım yapmayı ihmal ederse, yayımlatan yeni basım için yayımcıya uygun bir süre verir. Yayımcı, verilen süre içinde basımı gerçekleştirmezse; yayımlatan sözleşmeden cayabilir.

Yayımcı, eseri hiçbir kısaltma, ekleme ve değişiklik yapmaksızın uygun biçimde çoğaltmakla yükümlüdür; ayrıca, satışın artırılması için gerekli tanıtım ve dağıtımı yapmak ve bu konuda her türlü önlemi almak zorundadır.

Satış fiyatını, eserin satılmasını güçleştirmemek koşuluyla yayımcı belirler.

Yayımcının menfaatlerini zedelememek ve onun sorumluluğunu artırmamak koşuluyla, eser sahibi eserde düzeltme ve iyileştirme, halefleri ise ancak güncelleştirme yapabilir. Bu düzeltme ve iyileştirme gerektirdiği hâlde sözleşmede öngörülmemiş giderler, yayımlatan tarafından karşılanır.

Yayımcı, eser sahibine eserini iyileştirme, haleflerine de güncelleştirme imkânı vermeden yeni bir basım yapamaz ve onu çoğaltamaz.

Bir eser sahibinin birden çok eserini ayrı ayrı yayımlama hakkı, yayımcıya bunların bir arada basılması yetkisini vermez.

Çeviri hakkının yayımcıya geçebilmesi, bunun sözleşmede açıkça belirtilmiş olmasına bağlıdır.

Sözleşmede aksi kararlaştırılmış olmadıkça yayımlatan, bedel ödenmesini isteyebilir.

Bedel ödenmesi gereken hâllerde ödenecek miktar belli değilse bedel, hâkim tarafından belirlenir.

Yayımcının birden fazla basım yapma hakkı varsa, ilk basım için kararlaştırılan bedel ve diğer koşulların, sonraki basımlar için de uygulanacağı kabul edilmiş sayılır.

Bedel, eser bütün olarak yayımlanacaksa tamamının; cilt, fasikül, forma gibi bölümler hâlinde yayımlanacaksa, her bölümün basımından ve satışa hazır duruma getirilmesinden sonra ödenir.

Taraflar, bedeli satış miktarına bağlamışlarsa yayımcı, satış hesaplarını tutmak, çıkarmak ve teamüle uygun ispat edici belgeleri hazırlamakla yükümlüdür.

Aksi kararlaştırılmadıkça yayımlatanın, eserden, teamül uyarınca verilmesi gereken miktarda bedelsiz alma hakkı vardır.

Eser, yayımcıya teslimden sonra beklenmedik hâl sonucu yok olsa bile, yayımcı bedeli ödemekle yükümlüdür.

Eserin başka bir örneği kendisinde varsa, eser sahibinin bu örneği yayımcıya vermesi gerekir; başka bir örneği bulunmamakla birlikte, az bir çabayla yeniden meydana getirilebilecekse eser sahibi, eseri meydana getirerek teslim etmekle yükümlüdür. Eser sahibi her iki durumda da uygun bir karşılık isteyebilir.

Eserin tamamlanmış olan baskı adedinin tamamı veya bir bölümü, satışa sunulmadan önce beklenmedik hâl sonucu yok olursa yayımcı, yayımlatana ayrıca bir bedel ödemeksizin yok olan miktarı, gideri kendisine ait olmak üzere yeniden basabilir.

Yayımcı, aşırı masraf gerektirmeksizin yok olanların yerine yenilerini koyabilecek ise, bunu yapmakla yükümlüdür.

Eser sahibi eseri tamamlamadan önce ölür veya tamamlama yeteneğini yitirir ya da eseri tamamlaması kendi kusuru olmaksızın imkânsız duruma gelirse, sözleşme kendiliğinden sona erer. Ancak, sözleşmenin tamamı veya bir bölümünün yerine getirilmesi mümkün ve hakkaniyete uygun bulunursa hâkim, sözleşme ilişkisinin devam etmesine ve bunun için gereken değişikliklerin yapılmasına karar verebilir.

Yayımcı iflas ederse yayımlatan, eseri başka bir yayımcıya verebilir; ancak, iflas anında henüz muaccel olmamış borcun yerine getirileceği konusunda güvence gösterilmişse, yayımlatan eseri başka bir yayımcıya veremez.

Bir veya birkaç kişi, yayımcının belirlediği plana göre bir eser meydana getirmeyi üstlenirlerse, sadece sözleşmeyle kararlaştırılan ücrete hak kazanırlar.

Bu durumda, sözleşme konusu mali haklar yayımcıya ait olur.

Vekalet sözleşmesi, vekilin vekalet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Vekalet sözleşmesi, kural olarak şekle tabi değildir. Ancak, vekilin yapacağı işlemin şekle tabi olması halinde, vekaletnamenin de bu şekle uygun olması gerekebilir.

Vekil, vekalet verenin talimatlarına uygun olarak işi görmekle yükümlüdür. Talimatlara aykırı hareket edemez. Ancak, vekalet verenin menfaatinin gerektirdiği hallerde talimat dışına çıkabilir.

Vekil, işi görürken sadakat ve özenle hareket etmekle yükümlüdür. Vekilin sorumluluğu, genel olarak işçinin sorumluluğuna ilişkin hükümlere tabidir. Ancak vekil, ücret almasa dahi özen borcu altındadır.

Vekil, vekalet verenin talebi üzerine, yürüttüğü işin hesabını vermekle ve vekaletle ilgili olarak aldıklarını vekalet verene teslim etmekle yükümlüdür.

Vekil, vekalet veren adına hareket etmesi gerekirken kendi adına işlem yaparsa, bu işlemden doğan hak ve borçları vekalet verene devretmekle yükümlüdür.

Vekalet veren, aynı iş için birden fazla vekil tayin edebilir. Vekiller, aksi kararlaştırılmadıkça, birlikte hareket etmek zorundadır. Vekiller, müteselsil sorumludur.

Vekalet veren, vekilin vekaletin ifası için yaptığı giderleri ve verdiği avansları faiziyle birlikte ödemekle; vekili, vekaletin ifası dolayısıyla üstlendiği borçlardan kurtarmakla ve vekilin uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür.

Vekalet, kural olarak ücrete tabi değildir. Ancak, taraflarca kararlaştırılmışsa veya teamül gereği ücret ödenmesi gerekiyorsa, vekil ücrete hak kazanır. Mesleki vekaletlerde (avukatlık gibi) ücret şarttır.

Vekalet veren acze düşerse, vekil vekaletin ifası dolayısıyla üstlendiği borçlar için uygun bir güvence verilmesini talep edebilir.

Vekalet, tarafların anlaşması, azil veya istifa, sürenin sona ermesi veya işin tamamlanmasıyla sona erer. Azil ve istifa her zaman mümkündür. Azil veya istifa, uygun olmayan bir zamanda yapılırsa, karşı tarafın zararını tazmin yükümlülüğü doğar.

Vekalet, aksine sözleşme veya işin niteliğinden anlaşılmadıkça, taraflardan birinin ölümü, iflası veya ehliyetini kaybetmesiyle sona erer. Ancak vekalet verenin menfaatinin tehlikeye düşmesi halinde, vekil veya mirasçıları işe bir süre devam etmekle yükümlüdür.