Karayolları Trafik Kanunu

Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm önlemleri belirlemektir.

Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak; a) Karayolu dışında kalan yerlerde her türlü araç, gereç ve personelin/iş makinelerinin karayoluna çıkmaması koşulu ile kullanılması, b) Özel mülkiyete konu olan ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde belirtilen karayolu yapısından yararlanmayan ve karayolu dışında kalan yerlerdeki trafik, bu Kanun hükümlerine tabi değildir.

Bu Kanunda geçen deyimlerden;
Karayolu: Trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlar,
Trafik: Yayaların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleri,
Araç: Karayolunda kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörler,
Sürücü: Karayolunda, motorlu veya motorsuz bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişi,
İşleten: Araç için adına yetkili idarece tescil belgesi verilmiş veya sahiplik veya mülkiyeti gösterir belge düzenlenmiş olan kişi,
anlaşılır.

Karayolları trafiğiyle ilgili görevli kurullar ve kuruluşlar şunlardır:
a) Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu,
b) İçişleri Bakanlığı,
c) Karayolları Genel Müdürlüğü,
ç) Millî Eğitim Bakanlığı,
d) Sağlık Bakanlığı,
e) Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı,
f) Belediye trafik birimleri,
g) İl ve ilçe trafik komisyonları.

İçişleri Bakanlığı; trafik hizmetlerinin yürütülmesi, trafik düzeninin sağlanması, trafik zabıtasının görev ve yetkilerinin belirlenmesi, trafik suç ve cezalarının uygulanması, araçların tescili ve sürücü belgelerinin verilmesi işlemlerini yürütür.

(Ek: 20/11/2017-KHK-696/50 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/45 md.) (Mülga:6/12/2019-7196/43 md.)

Trafik zabıtası, trafik hizmetlerini yürütmekle görevli polis ve jandarma teşkilatıdır. Trafik zabıtası, karayollarında trafik düzenini sağlamak, trafik suçlarını tespit etmek ve gerekli işlemleri yapmakla yetkilidir.

Karayolları Genel Müdürlüğü; karayollarının yapımı, bakımı, onarımı, trafik işaretlerinin konulması, karayolu güvenliğinin sağlanması ile ilgili görevleri yürütür.

Millî Eğitim Bakanlığı, trafik eğitimi ve öğretiminin programlanması; Sağlık Bakanlığı, trafik kazalarında acil yardım hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili görevleri üstlenir.

Tarım ve Orman Bakanlığı; iş makineleri ve zirai araçların trafiğe çıkarılmasına ilişkin teknik esasları belirler.

Belediye trafik birimleri, belediye sınırları içinde trafik düzenini sağlamak ve trafik işaretlerini koymakla görevli ve yetkilidir.

Trafik hizmetlerinin yürütülmesinde kurumlar arası koordinasyon, Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu tarafından sağlanır.

İl ve ilçe trafik komisyonları, mahalli trafik sorunlarının çözümü için ilgili kurum temsilcilerinden oluşur. Komisyon kararları, vali veya kaymakam onayı ile yürürlüğe girer.

Karayollarında can ve mal güvenliğinin sağlanması esastır. Bu amaçla, trafik işaretleri, sinyalizasyon sistemleri, yol yapısı ve çevre düzenlemeleri, trafik güvenliğini sağlayacak şekilde yapılır.

Karayolu yapısı ve trafik işaretleri; başkaları tarafından tahrip edilemez, yeri değiştirilemez, üzerine yeni işaret konulamaz.

Trafik işaretleri; trafik düzenini sağlamak ve trafik kazalarını önlemek amacıyla, yetkili kuruluşlarca Yönetmelikte belirtilen uluslararası standartlara uygun olarak konulur.

Karayolu dışında, kenarında veya üzerindeki reklam levhaları ve diğer işaretlerin karayolu güvenliğini tehlikeye düşürmemesi gerekir.

Karayolu kenarında yapılacak yapı ve tesisler için Karayolları Genel Müdürlüğünden izin alınması zorunludur.

Belediye sınırları içindeki karayolu kenarında yapılacak yapı ve tesisler için belediyeden izin alınır. Belediye bu izni verirken yol güvenliğini gözetmek zorundadır.

Araç sahipleri, araçlarını yetkili trafik tescil kuruluşuna tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadır. Tescil işlemi, aracın satın alınmasından veya gümrükten çekilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır.

Tescil işlemi, aracın muayenesinin yapılması, zorunlu mali sorumluluk sigortasının yaptırılması ve vergilerin ödenmiş olması şartıyla gerçekleştirilir.

Tescil işleminin tamamlanması üzerine araç sahibine tescil belgesi ve tescil plakası verilir. Tescil belgesi, aracın kimlik belgesi niteliğindedir.

Tescil belgesi ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar, trafik tescil şube müdürlükleri veya bürolarıdır.

Tescil plakaları, aracın ön ve arka tarafında görülebilir şekilde takılı olmalıdır. Tescil belgesi, araç üzerinde bulundurulmalı ve yetkili kişilere ibraz edilmelidir.

Araç plakaları, ancak yetkili kuruluşlarca değiştirilebilir. Plaka değişikliğini gerektiren haller Yönetmelikte belirtilir.

Henüz tescil edilmemiş araçlara, deneme veya başka amaçlarla trafiğe çıkarılması gerektiğinde, geçici trafik belgesi ve geçici tescil plakası verilir.

Ticari amaçla kullanılan araçlar ile resmi araçlara, ilgili kuruluşlarca belirlenen ayırım işaretleri ve renkleri verilir.

Yabancı plakalı araçların Türkiye'ye girişlerinde, tanınma işaretlerinin uluslararası anlaşmalara uygun olması gerekir.

Devlet malı araçlar, özel plaka düzenine ve ayırım işaretlerine tabidir. Bu araçların kullanımı ve özel işaretleri yönetmelikle belirlenir.

Araçların yapım, tadil ve teknik esasları, karayolu yapısına ve güvenliğine uygun olmak zorundadır. Araçların teknik özellikleri tip onayı belgesi ile belirlenir.