Türk Borçlar Kanunu

Ticari işletme rehni hakkında özel kanun hükümleri uygulanır.

Hapis hakkı, alacaklının, borçluya ait olan ve borçlunun rızasıyla zilyetliğinde bulunan taşınır malları, alacağı ödeninceye kadar alıkoyma yetkisidir.

Hapis hakkı için, alacağın muaccel olması, alıkoyulan mal ile alacak arasında bağlantı bulunması ve malın borçlunun rızasıyla alacaklının zilyetliğine girmiş olması gerekir.

Geri alım hakkı, satıcıya, sattığı şeyi alıcıdan geri satın alma yetkisi veren bir haktır. En çok on yıl süreyle kararlaştırılabilir.

Ön alım hakkı, hak sahibine, satıcının bir şeyi üçüncü kişiye satması halinde, aynı şartlarla satın alma yetkisi verir.

Taşınmaz yükü, bir taşınmazın malikini, taşınmazın değeri ile sınırlı olmak üzere, belirli bir edimle yükümlü kılan sınırlı bir ayni haktır.

Taşınmaz rehni, ipotek, ipotekli borç senedi ve irat senedi şeklinde kurulabilir. Türk Medeni Kanununda düzenlenmiştir.

İpotekli borç senedi, taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış bir alacağı temsil eden kıymetli evraktır.

İrat senedi, taşınmaz üzerinde kurulan ve sadece taşınmazın değeri ile sınırlı olarak sorumlu olunan bir rehin türüdür.

Borçlar hukukunda genel zamanaşımı süresi on yıldır. Kanunda daha kısa süreler öngörülen haller saklıdır.

Kira, hizmet ve eser sözleşmelerinden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir. Haksız fiil tazminatı iki yılda zamanaşımına uğrar.

Zamanaşımı, alacaklının dava açamadığı hallerde durur. Dava veya takip yapılması, borcun kabulü zamanaşımını keser.

Kefile karşı alacak, asıl borcun muacceliyetinden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar.

Zamanaşımı süreleri, alacağın muaccel olduğu günden itibaren işlemeye başlar. Sürenin son günü resmi tatile rastlarsa, takip eden ilk iş günü sona erer.

Borçlar hukukunda ispat yükü, kural olarak iddia sahibine aittir. Kanunda öngörülen karineler ispat yükünü tersine çevirir.

Miktarı belirli bir sınırı aşan hukuki işlemler senetle ispat edilmelidir. Bu sınır Hukuk Muhakemeleri Kanununda belirlenmiştir.

Senetle ispatı gereken işlemler, kural olarak tanıkla ispat edilemez. Ancak, delil başlangıcı veya işin niteliğine göre istisnalar mevcuttur.

Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli delillerle ispat edileceğini kararlaştırabilirler.

Borçlunun borcunu ikrar etmesi, alacaklının ispat yükünü ortadan kaldırır. İkrar, mahkeme içinde veya dışında yapılabilir.

Yabancı para borcu, aksi kararlaştırılmadıkça, ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirası olarak ödenebilir. Taraflar, aynen yabancı para ile ödeme kararlaştırabilir.

Temerrüt faizi oranı, sözleşmede kararlaştırılmamışsa, kanuni faiz oranıdır. Akdi faiz, kanuni faizden yüksek olabilir.

Aşırı miktardaki akdi faiz, hakim tarafından indirilebilir. Tüketici işlemlerinde faiz sınırlaması hakkında özel hükümler uygulanır.

İşlemiş faizlere faiz yürütülemez. Ancak, faiz alacağının ayrı bir sözleşme ile tanınması veya dava açılması halinde, faize faiz yürütülebilir.

Aşırı cezai şart, hakim tarafından indirilir. Hakim, cezai şartı belirlerken alacaklının menfaatini ve borçlunun kusurunu göz önünde bulundurur.

Sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan olağanüstü haller sebebiyle sözleşmenin uyarlanması istenebilir. Aşırı ifa güçlüğü hükümleri uygulanır.

Sürekli borç ilişkilerinde, haklı sebeplerin varlığı halinde sözleşme feshedilebilir. Fesih, ileriye etkili sonuç doğurur.

Sözleşmeden dönme, geçmişe etkili olarak sözleşmeyi sona erdirir. Taraflar aldıklarını iade etmekle yükümlüdür.

Haksız fiilden doğan tazminat istemleri, zarar ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her halde fiilin işlenmesinden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar.

Sebepsiz zenginleşmeden doğan iade talepleri, hak sahibinin iade hakkını öğrenmesinden itibaren iki yıl, her halde zenginleşmeden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar.

Müteselsil sorumlulardan birine karşı zamanaşımının kesilmesi, diğerlerine karşı da kesilmiş sayılır.