+90 543 608 99 05 iletisim@mturkoglu.av.tr Pzt - Cum: 09:00 - 18:00 | Cmt: 09:00 - 14:00
Takip Edin:
KANUN

Madde Mükerrer 298

Bu Kanundaki Maddeler
1 Kanunun Şümulü 2 Gümrük ve tekel vergil… 3 Vergi Kanunlarının uyg… 4 Vergi dairesi 5 Vergi mahremiyeti 6 Yasaklar 7 İdarenin yardımı 8 Mükellef ve vergi soru… 9 Vergi ehliyeti 10 Kanuni temsilcilerin ö… 11 Vergi kesenlerin sorum… 12 Mirasçıların sorumlulu… 13 Mücbir sebepler 14 Kanuni ve idari sürele… 15 Mücbir sebeplerle geci… 16 Ölüm halinde sürenin u… 17 Mühlet verme 18 Sürelerin hesaplanması 19 Vergiyi doğuran olay 20 Tarh 21 Tebliğ 22 Tahakkuk 23 Tahsil 24 Tahakkuku tahsile bağl… 25 Tahakkuk fişi esası 26 Tahakkuk fişinin muhte… 27 Tahakkuk fişinin kesin… 28 29 İkmalen vergi tarhı 30 Re'sen vergi tarhı 31 Takdir kararı 32 Takdir kararlarının te… 33 Re'sen tarhta mahsup 34 İhbarname esası 35 İhbarnamenin muhteviya… 36 Tahrire göre vergi tar… 37 Tahrir ihbarnamesi 38 İhbarnamenin muhteviya… 39 Tekalif cetveli 40 Götürü Matrahların Tes… 41 Götürü matrahlara göre… 42 Ortalama kar hadlerini… 43 Ortalama kar hadlerini… 44 Uygulama süresi 45 Ölçüler ve tarifleri 46 Zirai kazanç ölçülerin… 47 Ziraat birimleri 48 Tasdik ve ilan 49 Uygulama süresi 50 Genel Esaslar 51 52 Tadilat 53 56 Genel Tahrir 63 Tadilat sebepleri 64 Arazinin hal ve heyeti… 65 Mevzii ve ferdi tadila… 66 Mevzii tadilat kararı 67 Ferdi tadilat isteği 68 Diğer tadilatın yapılm… 69 İfraz ve birleştirme 70 Yüz ölçümü fazla veya … 71 Tadilat neticelerinin … 72 Kuruluş 73 Üyelerin seçilmesi 74 Komisyonların görevler… 75 Komisyonun yetkileri 76 Beyana bağlılık 77 Tahrir Komisyonu 78 79 Yetki 80 Görev ve kuruluş 81 Üyelerin seçilmesi 82 Yetki 83 Zirai Kazançlar İl Kom… 84 Üyelerin seçilmesi 85 Zirai kazançlar merkez… 86 Komisyonların yetkiler… 87 Komisyonlara seçilecek… 88 Yemin 89 Nisap 90 Devam 91 Görev süresi 92 Ücretler 93 Tebliğ esasları 94 Tebliğ yapılacak kimse… 95 Veli, vasi ve kayyımla… 96 Vasıtalı tebliğ 97 Yabancı memlekette bul… 98 Kamu idare ve müessese… 99 Kapalı zarf esası 100 Bilinen adreslere tebl… 101 Bilinen adresler 102 Tebliğ evrakının tesli… 103 Tebliğin ilanla yapıla… 104 105 İlanın muhteviyatı 106 İlanın neticeleri 107 Memur vasıtasiyle tebl… 108 Hatalı tebliğler 109 Tebliğ yerine geçen mu… 110 Verginin ödeneceği dai… 111 Ödeme zamanı 112 Özel ödeme zamanları 113 Zamanaşımının mahiyeti 114 Zamanaşımı süreleri 115 Verginin terkini 116 Vergi hatası 117 Hesap hataları 118 Vergilendirme hataları 119 Hataların meydana çıka… 120 Düzeltme yetkisi ve re… 121 Re'sen düzeltme 122 Düzeltme talebi 123 Düzeltme talebinin inc… 124 Şikayet yolu ile mürac… 125 Düzeltme şümulü 126 Düzeltmede zamanaşımı 127 Maksat ve yetki 128 Yoklamaya yetkililer 129 Hüviyet ibrazı mecburi… 130 Yoklama zamanı 131 Yoklama fişi 132 Yoklama neticelerinin … 133 Toplu yoklama 134 Maksat 135 İncelemeye yetkililer 136 Hüviyet ibrazı 137 İncelemeye tabi olanla… 138 İnceleme zamanı 139 140 (Mülga 14/10/2021-7338… 141 İnceleme tutanakları 142 Arama yapılabilecek ha… 143 Aramada bulunan defter… 144 İncelemede usul 145 İncelemenin bitmesi 146 Kayıtların yeniden işl… 147 Genel hükümlerin uygul… 148 Bilgi verme 149 Devamlı bilgi verme 150 Ölüm vakalarını ve int… 151 Bilgi vermekten imtina… 152 İstihbarat arşivi 153 İşe Başlama 154 Tüccarlarda işe başlam… 155 Serbest meslek erbabın… 156 İş yeri 157 Adres değişikliklerini… 158 İş değişikliklerinin b… 159 İşletmede değişikliğin… 160 İşi bırakmanın bildiri… 161 İşi bırakmanın tarifi 162 Tasfiye ve İflas 163 Nakil 164 Ölüm 165 Tahrirde unutulan bina… 166 Yeni İnşaat 167 Bina ve arazideki deği… 168 Süre 169 Yazılı bildirme esası 170 Posta ile gönderme 171 Maksat 172 Defter tutacaklar 173 İstisnalar 174 Hesap dönemi 175 Muhasebe usulünü seçme… 176 Tüccar sınıfları 177 178 İkinci sınıf tüccarlar 179 Sınıf değiştirme 180 Sınıf değiştirme 181 İhtiyari sınıf değişti… 182 Bilanço esasında tutul… 183 Yevmiye defteri 184 Defterikebir 185 Envanter defteri ve bi… 186 Envanter çıkarmak 187 Bina ve arazinin envan… 188 Bilançonun tanziminde … 189 Envanterde amortisman … 190 Büyük mağazalarda enva… 191 Envantere alınan kıyme… 192 Bilanço 193 İşletme hesabı esasınd… 194 İşletme hesabı 195 İşletme hesabı esasınd… 196 İşletme hesabı hulasas… 197 İmalat defteri 198 Kombine imalat 199 Kombine imalatta imala… 200 Bitim işleri defteri 201 202 203 Sınai müesseselerde ka… 204 Banka, banker ve sigor… 205 Damga resmi kayıtlar 206 207 Yabancı nakliyat kurum… 208 Menkul ve gayrimenkul … 209 Ambar defteri 210 Serbest meslek kazanç … 211 Amortisman kayıtları 212 Özel defterler 213 Çiftçi işletme defteri 214 Amortisman kayıtları 215 Kayıt Nizamı 216 Defterlerin mürekkeple… 217 Yanlış kayıtların düze… 218 Boş satır bırakılamıya… 219 Kayıt zamanı 220 Tasdike tabi defterler 221 Tasdik zamanı 222 Tasdiki yenileme 223 Tasdik makamı 224 Tasdik şerhi 225 Tasdik şekli 226 Defter tasdikine ait b… 227 İspat edici kağıtlar 228 Tevsiki zaruri olmıyan… 229 Faturanın tarifi 230 Faturanın şekli 231 Fatura nizamı 232 233 Perakende satış vesika… 234 Gider pusulası 235 Müstahsil makbuzu 236 Makbuz mecburiyeti 237 Makbuz muhteviyatı 238 Ücret bordrosu 239 Bordro yerine geçen ve… 240 Taşıma ve otel işletme… 241 Muhabere evrakı 242 Diğer vesikalar 243 DÖRDÜNCÜ KISIM 244 245 Tahkik ve ihbar ödevi 246 Ücret ve sorumluluk 247 Karne mecburiyeti 248 Karne alınması 249 Hüviyet tasdiki 250 Doğruluk Sorumluluğu 251 Karnesiz hizmet erbabı… 252 253 Defter ve vesikaları m… 254 Defter tutma mecburiye… 255 Karnelerin muhafazası 256 257 Diğer ödevler 258 Değerlemenin tarifi 259 Değerleme günü 260 Değerlemede esas 261 Değerleme ölçüleri 262 Maliyet bedeli 263 Borsa rayici 264 Tasarruf değeri 265 Mukayyet değer 266 İtibari değer 267 Emsal bedeli ve emsal … 268 Vergi değeri 269 Gayrimenkuller 270 Gayrimenkullerde maliy… 271 İnşa ve imal giderleri 272 273 Demirbaş eşya 274 275 İmal edilen emtia 276 Zirai mahsuller 277 Hayvanlar 278 Kıymeti düşen mallar 279 Menkul kıymetler 280 281 Alacaklar 282 İlk tesis ve taazzuv g… 283 Aktif geçici hesap kıy… 284 Kasa mevcudu 285 Borçlar 286 Tahviller 287 Pasif geçici hesap kıy… 288 Karşılıklar 289 Özel haller 290 Serbest meslek erbabın… 291 Esaslar 292 Ticari sermaye 293 Menkul mallar ve gemil… 294 Esham, tahvilat ve yab… 295 Alacak ve borçlar 296 Haklar 297 Bina ve arazi 298 Yetki 299 Tahmin esası 300 Gayrisafi irat 301 Yıllık irat 302 Rayiç 303 Giderler 304 Döşemesiz tahmin 305 Mütemmimat 306 İfraz ve şüyu 307 İrat ve kıymet münaseb… 308 Tahmin esası 309 Arazi kıymeti 310 Kıymet rayiçleri 311 Kıymet - kira münasebe… 312 Arazide kira 313 Mevcutlarda Amortisman 314 Arazide amortisman 315 Normal amortisman 316 Madenlerde amortisman 317 Fevkalade amortisman 318 Amortisman nispetlerin… 319 a) Nispet bakımından 320 b) Süre bakımından 321 Amortisman hesapları 322 Değersiz alacaklar 323 Şüpheli alacaklar 324 Vazgeçilen alacaklar 325 Sermayenin itfası 326 İlk tesis ve taazzuv g… 327 Özel maliyet bedelleri… 328 Amortismana tabi malla… 329 Amortismana tabi malla… 330 Emtia sigorta tazminat… 331 Cezalar 332 Küçüklerin ve kısıtlıl… 333 Tüzel kişilerin soruml… 334 Damga vergisi ve damga… 335 Tek fiil ve çeşitli su… 336 337 Fiil ayrılığı 338 İştirak 339 Tekerrür 340 Suçlarda birleşme 341 Vergi ziyaı 342 Veraset ve intikal ver… 343 344 Vergi ziyaı cezası 345 Kaçakçılıkta ceza 346 Teşvik 347 Yardım 348 Kusurun tarifi 349 Ağır Kusurda Ceza 350 351 Usulsüzlüğün tarifi 352 353 a) Fatura ve benzeri e… 354 b) Veraset ve intikal … 355 c) Damga vergisinde 356 357 358 Kaçakçılığa Teşebbüs S… 359 Suçlar ve Cezaları 360 (Ek fıkra8/4/2022-7394… 361 Bilgi vermekten çekine… 362 Vergi mahremiyetinin i… 363 Mükelleflerin özel işl… 364 Cezayı gerektiren olay… 365 Ceza kesme yetkisi 366 Ceza ihbarnamesi 367 368 Vergi cezalarının öden… 369 370 371 Pişmanlık ve ıslah 372 Ölüm 373 Mücbir sebepler 374 Ceza kesmede zamanaşım… 375 Vergi cezalarında yapı… 376 Vergi ziyaı, usulsüzlü… 377 Vergi mahkemesinde dav… 378 379 Kanun yolundan vazgeçm… 380 413 414 Özel kanunlardaki hükü… 415 Kaldırılan hükümler 416 Yürürlük Ek 1 Uzlaşmanın konusu, kap… Ek 2 Uzlaşmanın şümulü Ek 3 Uzlaşma komisyonları Ek 4 Uzlaşma talebi Ek 5 Uzlaşma talebinin tetk… Ek 6 Uzlaşma komisyonu muam… Ek 7 Uzlaşma ve vergi mahke… Ek 8 Ödeme Ek 9 Uzlaşma ve cezalarda i… Ek 10 Tüzük Ek 11 Tarhiyat öncesi uzlaşm… Ek 12 Ücretlilere vergi iade… Ek 13 Fazla çalışma ücreti Ek 14 Karşılıklı anlaşma usu… Ek 15 Karşılıklı anlaşma usu… Ek 16 Karşılıklı anlaşma usu… Ek 17 Başvuru öncesi açılan … Ek 18 Diğer hususlar Geçici 1 Götürü matrahlar Geçici 2 İlk tatbik yılında kom… Geçici 3 Geçici 4 Geçici 5 Amortismana tabi iktis… Geçici 6 Ceza hükümlerinin şümu… Geçici 7 Ceza indiriminden fayd… Geçici 8 Kazanç sayılmıyacak fa… Geçici 9 Bu Kanunun belediye ve… Geçici 10 Müdevver mahsullerin d… Geçici 11 Geçici 12 Geçici 13 Geçici 14 Geçici 15 Geçici 16 Geçici 17 Geçici 18 Geçici 19 Geçici 20 Geçici 21 Geçici 22 Geçici 23 Geçici 24 Geçici 25 Geçici 26 Geçici 27 Geçici 28 Geçici 29 Fazla veya yersiz tahs… Geçici 30 Geçici 31 Geçici 32 Geçici 33 Geçici 34 Geçici 35 Geçici 36 Geçici 37 Mükerrer 28 Beyanname verme ve öde… Mükerrer 30 Verginin idarece tarhı Mükerrer 49 Emlak vergisine ait be… Mükerrer 86 Mükerrer 115 Mükerrer 185 Günlük kasa defteri Mükerrer 194 Günlük perakende satış… Mükerrer 196 Kambiyo Senetleri Deft… Mükerrer 227 Vergi Beyannamelerinin… Mükerrer 241 Mükerrer 242 Mükerrer 257 Yetki Mükerrer 266 Rayiç bedel Mükerrer 290 Finansal kiralama işle… Mükerrer 298 Mükerrer 315 Azalan bakiyeler usulü… Mükerrer 320 c) Amortisman usulünü … Mükerrer 347 Mükerrer 349 Kusurda ceza Mükerrer 354 İşyeri kapatma cezası Mükerrer 355 Mükerrer 378 Mükerrer 413 Katılma payı Mükerrer 414 Yetki Mükerrer 415 Vergi idaresini gelişt…

(19/2/1963 tarihli ve 205 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi ile eklenen ve 4/12/1984 tarihli ve 3094 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile değiştirilmiş olan geçici 11 inci madde hükmü olup, 25/3/1987 tarihli ve 3332 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ile madde numarası değiştirilmiştir.)

A) Malî tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tâbi tutulur.

1. Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde %100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde malî tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.

Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla malî tabloları düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Geçici vergi dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuzaltı ay ve içinde bulunulan hesap dönemi yerine son oniki ay dikkate alınır. Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılır.

Cumhurbaşkanı; bu maddede yer alan % 100 oranını % 35'e kadar indirmeye veya tekrar kanunî seviyesine kadar yükseltmeye, % 10 oranını ise % 25'e kadar çıkarmaya veya tekrar kanunî seviyesine kadar indirmeye yetkilidir.[[94]](#_ftn94)

2. Bu maddenin uygulanmasında;

a) Parasal olmayan kıymetler; parasal kıymetler dışındaki kıymetleri,

b) Parasal kıymetler; Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetleri (Yabancı paralar da parasal kıymet olarak dikkate alınır.),

c) Enflasyon düzeltmesi; parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, malî tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanmasını,

d) Düzeltme katsayısı; malî tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, düzeltmeye esas alınan tarihi içeren aya ait fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,

e) Ortalama düzeltme katsayısı; malî tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, bu endeks ile bir önceki dönemin sonundaki fiyat endeksi toplamının ikiye bölünmesi sonucu bulunan endekse bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,

f) (Değişik: 30/3/2006-5479/11 md.) Fiyat endeksi (ÜFE); Türkiye İstatistik Kurumunca Türkiye geneli için hesaplanan Üretici Fiyatları Genel Endeksini,

g) Reel olmayan finansman maliyeti; her türlü borçlanmada, borç tutarlarına (yabancı para üzerinden borçlanmalarda borcun alındığı tarihteki Türk Lirası karşılıklarına), borcun kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranının uygulanması suretiyle hesaplanan tutarı,[[95]](#_ftn95)

h) Toplulaştırılmış yöntemler;

aa) Basit ortalama yöntemi; gelir tablosu kalemleri ile stokların düzeltmede esas alınacak tarihlere bağlı kalınmaksızın dönem ortalama düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmasını,

ab) Hareketli ağırlıklı ortalama yöntemi; dönem sonu stok ve dönem içinde satılan mal maliyetinin enflasyon düzeltmesine esas alınacak tutarlarının hareketli ağırlıklı ortalama düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmasını (Bir önceki döneme ait düzeltilmiş satılan mal maliyeti enflasyon düzeltmesi yapılan dönemin sonuna taşıma katsayısı uygulanarak taşınır. Bu hesaplamalarda amortisman ve reel finansman giderleri, endekslenmeden dikkate alınır.),

i) Hareketli ağırlıklı ortalama düzeltme katsayısı; enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmuş dönem başı stoğun ilgili dönemin sonuna taşınmış değeri ile dönem içi alış ve giderlerin enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmuş değerleri toplamının, dönem başı stok ile dönem içi alış ve giderlerin enflasyon düzeltmesine esas alınacak tutarlarının toplamına bölünmesi ile bulunan katsayıyı,

j) Taşıma; malî tablolardaki parasal ve parasal olmayan tutarların, taşıma katsayısı kullanılarak ilgili dönemin sonundaki yeni değerlerinin hesaplanması işlemini,

k) Taşıma katsayısı; malî tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, bir önceki dönemin sonundaki (yıl içinde işe başlayanlarda, işe başlanılan aya ilişkin) fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,

l) Enflasyon fark hesapları; parasal olmayan kıymetlerin düzeltme işlemi sonrası değeri ile düzeltme öncesi değeri arasındaki farklarının kaydedildiği hesapları,

m) Enflasyon düzeltme hesabı; parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmesi sonucu oluşan farkların kaydedildiği hesabı (Bu hesap enflasyon fark hesapları ile karşılıklı olarak çalışır. Parasal olmayan aktif kıymetlerin enflasyon düzeltmesine tâbi tutulması sonucu oluşan farklar bu hesabın alacağına, parasal olmayan pasif kıymetlerin enflasyon düzeltmesine tâbi tutulması sonucu oluşan farklar ise borcuna kaydedilir. Enflasyon düzeltme hesabının bakiyesi gelir tablosuna aktarılmak suretiyle kapatılır.),

n) Net parasal pozisyon; parasal varlıklarla parasal yükümlülükler arasındaki farkı,

İfade eder.

3. Düzeltme işleminde aşağıdaki tarihler esas alınır:

a) Alış bedeli ile değerlenen menkul kıymetlerle malî duran varlıklar için; satın alma tarihi.

b) İlk madde ve malzeme, ticari mallar, yarı mamul ve mamul stokların maliyetine dahil edilen unsurlar, yıllara sarî inşaat ve onarım işlerinde maliyeti oluşturan unsurlar, gelecek aylara ve yıllara ait giderler, maddî duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, maddî olmayan duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, özel tükenmeye tâbi varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, yıllara sarî inşaat ve onarım hakedişleri, haklar ve şerefiyeler için; defterlere kayıt tarihi (Bunlara mahsuben verilen veya alınan parasal olmayan avanslar, ödeme veya tahsil tarihinden mahsup tarihine kadar düzeltilir.).

c) Parasal olmayan alınan depozito ve teminatlar ile avanslar, nakit olarak ödenmiş sermaye, hisse senetleri ihraç primleri, hisse senedi iptal kârları için; tahsil tarihi.

d) Parasal olmayan verilen depozito ve teminatlar ile avanslar için; ödeme tarihi.

e) Aynî sermaye olarak konulan kıymetler için; mülkiyetin intikal ettiği tarih.

f) Kâr yedekleri, geçmiş yıl kârları ve net dönem kârının sermayeye ilave edilmesi dolayısıyla artırılan sermaye için; tescil tarihi.

g) Nakdî sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için; ödeme tarihi, aynî sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için; sermaye olarak konulan kıymetlerin mülkiyetinin intikal ettiği tarih, temettü karşılığı alınan hisse senetleri için; iştirak edilen şirket sermayesinin tescil tarihi.

h) Parasal olmayan karşılıklar için; ilgili olduğu kıymetin düzeltmeye esas tarihi.

4. Düzeltme işleminde bu Kanunda yer alan değerleme hükümlerine göre tespit edilen tutarlar esas alınır. Ancak stokların, satılan malın ve maddî duran varlıkların maliyet bedeline ve malî duran varlıkların alış bedeline intikal ettirilen reel olmayan finansman maliyetleri düşüldükten sonra bulunan tutarlar düzeltmeye tâbi tutulur. Toplulaştırılmış yöntemlerle düzeltmeye tâbi tutulan kıymetlerin alış veya maliyet bedeline intikal ettirilen reel olmayan finansman maliyetlerinin düşülmesi ihtiyarîdir.

Mükellefler; reel olmayan finansman maliyetini, toplam finansman maliyetlerine, ilgili döneme ait TEFE artış oranının dönem ortalama ticari kredi faiz oranına bölünmesi suretiyle belirlenen oranı uygulayarak da tespit edebilirler. Ancak bu yöntemi seçen mükellefler seçtikleri yöntemden bu seçimi yaptıkları hesap dönemi dahil üçüncü hesap döneminin sonuna kadar dönemezler.

Belgelerde ayrıca gösterilen vade farklarının reel olmayan kısımları ile üç aydan fazla vadeli olan ve vade farkı düzenlenen belge üzerinde ayrıca gösterilmeyen işlemlerde alacak ve borç senetlerinin reeskont işlemine tâbi tutulmasında esas alınan Merkez Bankasınca uygulanan faiz oranı kullanılarak hesaplanan vade farkı tutarının reel olmayan kısımları bu madde hükümlerine tâbi tutulur.

5. Mükellefler düzeltme işleminde Maliye Bakanlığınca belirlenen toplulaştırılmış yöntemleri uygulayabilirler. Ancak toplulaştırılmış yöntemlerden birini seçen mükellefler seçtikleri yöntemden, bu seçimi yaptıkları hesap dönemi dahil üçüncü hesap döneminin sonuna kadar dönemezler.

Enflasyon düzeltmeleri, ilgili kıymetlere ait fark hesaplarına ve enflasyon düzeltme hesabına kaydedilir.

Yıllara sarî inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve hakedişlere ilişkin düzeltmeler, enflasyon düzeltme hesabı yerine yıllara sarî inşaat enflasyon düzeltme hesabına kaydedilir. Bu hesap işin bitiminde kâr/zarar hesabına intikal ettirilir.

Düzeltme sonucu bulunan tutarlar, izleyen dönemde enflasyon düzeltmesi yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, izleyen dönemin başlangıç değerleri olarak dikkate alınır.

Pasif kalemlere ait enflasyon fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu dönemde vergiye tâbi tutulur. (Değişik ikinci cümle: 16/7/2004-5228/9 md.) Ancak öz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları düzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına mahsup edilebilir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sermayeye ilave edilebilir; bu işlemler kâr dağıtımı sayılmaz.

Enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan değerlerin elden çıkarılması halinde, bunlara ilişkin enflasyon düzeltme farkları maliyet addolunur.

Matrahın tespitinde, kanunen kabul edilmeyen giderler, istisnalar ve geçmiş yıl malî zararları enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmuş tutarları ile dikkate alınır.

6. Amortismanlar ve itfa payları, düzeltilmiş değerler üzerinden hesaplanır.

Kazançlarını işletme hesabı esasına göre tespit eden mükellefler ile serbest meslek erbabı da amortismana tâbi iktisadi kıymetlerini bu maddede belirtilen hükümlere göre düzeltilmiş tutarları üzerinden amortismana tâbi tutabilirler.

7. Enflasyon düzeltmesi uygulanmayan bir hesap döneminden sonra enflasyon düzeltme şartlarının yeniden oluşması halinde; enflasyon düzeltmesi yapılan en son dönemden başlamak üzere enflasyon düzeltmesi yapılır. Bu şekilde belirlenen geçmiş yıl kârı vergiye tâbi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez. Ancak, matrahın tespitinde geçmiş yıl malî zararları mukayyet değerleri ile dikkate alınır. Birikmiş amortismanlar, ait oldukları kıymetin bilanço tarihindeki değerinde düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranı dikkate alınarak düzeltilir.

Bu işlemlerden doğan pasif kalemlere ait fark hesapları için (5) numaralı bendin beşinci paragraf hükmü uygulanır.

8. Maliye Bakanlığı;

a) Mükellef veya meslek grupları ya da mükelleflerin aktif toplamları veya ciroları itibarıyla; enflasyon düzeltmesinde toplulaştırılmış yöntemler kullanılmasına izin vermeye, toplulaştırılmış yöntem uygulanabilecek kalemleri belirlemeye,

b) Mükellef veya meslek grupları ya da mükelleflerin aktif toplamları veya ciroları itibarıyla hangi tür malî tabloların; enflasyon düzeltmesine tâbi tutulup tutulmayacağını ve geçici vergi dönemlerinde düzeltilip düzeltilmeyeceğini belirlemeye,

c) (3) numaralı bentte yer almayan kıymetler için düzeltmeye esas alınacak tarihi belirlemeye,

d) Ortalama ticarî kredi faiz oranının tespitine ilişkin usul ve esasları tespit etmeye,

e) Bölgeler, sektörler, iş grupları, iş nevileri veya parasal olmayan kıymetler itibarıyla döviz, altın ve benzeri değerleri esas alarak düzeltme yaptırmaya ve günlük olarak belirlenen endeks veya değerleri kullandırmaya,

f) Parasal ve parasal olmayan kıymetleri belirlemeye,

g) Net parasal pozisyon kâr/zarar hesabı yaptırmaya,

h) Enflasyon düzeltmesine ilişkin usul ve esasları belirlemeye,

Yetkilidir.

9. (Ek: 16/7/2004-5228/9 md.) Münhasıran sürekli olarak işlenmiş; altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefler bu fıkranın (1) numaralı bendinde yer alan şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesi yaparlar.

10. (Ek:24/10/2024-7529/11 md.) Bu Kanun kapsamındaki muhasebe standartları uyarınca yapılmakta olan yatırımlar hesabında takip edilen tutarların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucunda oluşan ve bu hesabın alt hesabında izlenen düzeltme farkları, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaz.

Özel fon hesabında bulunan bu tutarlar, yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınır.

Bu bent uyarınca özel fon hesabında izlenen ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayan tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. Bu hesaplarda izlenen tutarlara ayrıca enflasyon düzeltmesi uygulanmaz.

Yatırım döneminde veya iktisadi kıymetin aktifleştirilmesinden sonra işin bırakılması veya özel fon hesabında izlenen söz konusu tutarların bir kısmının veya tamamının başka bir hesaba nakledilmesi ya da işletmeden çekilmesi hallerinde, bu bent uyarınca dönem kazancında dikkate alınmayan tutarlar; işin bırakıldığı veya özel fon hesabının kısmen veya tamamen bu bent hükümlerine aykırı şekilde kullanıldığı dönemin kurum kazancının tespitinde dikkate alınır.

B) Yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dahil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Genel Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır. Bu oran Maliye Bakanlığınca Resmî Gazete ile ilân edilir.[[96]](#_ftn96)[[97]](#_ftn97)[[98]](#_ftn98)[[99]](#_ftn99)[[100]](#_ftn100)[[101]](#_ftn101)[[102]](#_ftn102)[[103]](#_ftn103)[[104]](#_ftn104)

C) (Ek: 30/3/2006-5479/11 md.) Vergi kanunlarında yer alan \"toptan eşya fiyatları genel endeksi\" ibaresi \"üretici fiyatları genel endeksi\" ve \"TEFE\" ibaresi \"ÜFE\" olarak uygulanır.

Ç) (Ek:14/10/2021-7338/31 md.) Tam mükellefiyete tabi ve bilanço esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri (kollektif, adî komandit ve adî şirketler dâhil, (A) fıkrasının (9) numaralı bendi kapsamında söz konusu fıkranın (1) numaralı bendinde yer alan şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesi yapanlar ile kayıtlarını Türk para birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına izin verilenler hariç), (A) fıkrasında yer alan enflasyon düzeltmesi yapma şartlarının gerçekleşmediği hesap dönemlerinin sonu itibarıyla, bilançolarına dâhil bulunan amortismana tabi iktisadi kıymetlerini (bu niteliklerini korudukları müddetçe sat-kirala-geri al işlemine veya kira sertifikası ihracına konu edilenler hariç) ve bunlar üzerinden ayrılmış olup bilançolarının pasifinde gösterilen amortismanları aşağıda belirtilen şartlar doğrultusunda yeniden değerleyebilirler.

1. İktisadi kıymetlerin maliyet bedellerine eklenmiş bulunan (iktisadi kıymetlerin aktifleştirildiği hesap dönemine ilişkin olanlar hariç) kur farkları ve kredi faizleri (bunlara isabet eden amortismanlar dâhil) yeniden değerleme kapsamına girmez.

2. Yeniden değerlemede, iktisadi kıymetlerin ve bunlara ait amortismanların, bu Kanunda yer alan değerleme hükümlerine göre tespit edilen ve değerlemenin yapılacağı hesap dönemi sonu itibarıyla yasal defter kayıtlarında yer alan değerleri dikkate alınır. Amortismanın herhangi bir yılda yapılmamış olması durumunda, yeniden değerlemeye esas alınacak tutar bu amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılarak belirlenir.

3. İktisadi kıymetlerin (2) numaralı bende göre tespit edilen değerleri ve bunlara ilişkin amortismanların, yeniden değerlemenin yapılacağı yıla ait olan yeniden değerleme oranı ile çarpılması suretiyle yeniden değerleme sonrası değerleri bulunur.

Yapılacak değerlemede yeniden değerleme oranı olarak (B) fıkrasında belirtilen oran dikkate alınır. Kendilerine özel hesap dönemi tayin olunan mükellefler için, özel hesap döneminin başladığı takvim yılına ait oran esas alınır.

Geçici vergi dönemleri itibarıyla yapılacak değerlemede esas alınacak yeniden değerleme oranı, bir önceki yılın Kasım ayından başlamak üzere; 3, 6 ve 9 uncu aylarda bir önceki 3, 6 ve 9 aylık dönemlere göre Türkiye İstatistik Kurumunun Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranı esas alınmak suretiyle belirlenir.

4. Yeniden değerleme neticesinde iktisadi kıymetlerin değerinde meydana gelen değer artışı, yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin her birine isabet eden değer artışı ayrıntılı olarak görünecek şekilde, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir. Değer artışı, iktisadi kıymetlerin yeniden değerleme sonrası ve yeniden değerleme öncesi net bilanço aktif değerleri arasındaki farktır. Net bilanço aktif değeri, iktisadi kıymetlerin bilançonun aktifinde yazılı değerlerinden, pasifte yazılı amortismanların tenzili suretiyle bulunan değeri ifade eder. İktisadi kıymetler için amortismanın herhangi bir yılda yapılmamış olması durumunda söz konusu değer, bu amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılarak belirlenir.

5. İktisadi kıymetlerini bu fıkra kapsamında yeniden değerlemeye tabi tutan mükellefler bu kıymetlerini, yeniden değerleme sonrasında bulunan değerleri üzerinden amortismana tabi tutmaya devam ederler. Yeniden değerlemeye tabi tutulanların her birine isabet eden değer artışları ile bunların hesap şekilleri amortisman kayıtlarında ayrıntılı olarak gösterilir.

6. Pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışı tutarının, sermayeye ilave edilme dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen kısmı, bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulur. Sermayeye eklenen değer artışları, ortaklar tarafından işletmeye ilave edilmiş kıymetler olarak kabul edilir. Bu işlemler kâr dağıtımı sayılmaz.

7. Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması (satış, devir, işletmeden çekiş, tasfiye gibi) halinde, bunlara isabet eden pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışları aynen amortismanlar gibi muameleye tabi tutulur.

8. Her yılın yeniden değerleme oranı ancak o yıla ait değerlemede nazara alınabilir. Yeniden değerlemenin herhangi bir yıl yapılmamasından veya değerleme oranının düşük uygulanmasından dolayı daha sonraki yıllarda geçmiş dönemlere ilişkin yeniden değerleme yapılamaz.

9. Hesap dönemi içinde aktife giren iktisadi kıymetler için aktife girdiği hesap döneminde, yeniden değerleme yapılmaz.

10. Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından önce (A) fıkrasında belirtilen enflasyon düzeltmesi yapılmasına ilişkin şartların oluşması halinde, anılan fıkranın (7) numaralı bendi uyarınca enflasyon düzeltmesi yapılır. Söz konusu bent gereği öz sermaye kalemlerinin düzeltilmesinde bu madde kapsamındaki yeniden değerleme değer artış fonu öz sermayeden düşülür. Ayrıca mezkûr değer artış fonunun sermayeye ilavesi nedeniyle oluşan sermaye artışları sermaye artışı olarak dikkate alınmaz ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz.

11. (A) fıkrası uyarınca enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluştuğu dönemlerde, bu fıkra uyarınca yeniden değerleme yapılmaz. Anılan fıkrada belirtilen enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşmadığı ilk hesap döneminden itibaren, bu fıkra hükümleri uyarınca yeniden değerleme uygulamasına devam olunabilir. Bu durumda iktisadi kıymetlerin yeniden değerlemesine esas değerler olarak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş son bilançoda yer alan değerler dikkate alınır. Bu değerin tespitinde, iktisadi kıymetler için amortismanın herhangi bir yılda yapılmamış olması durumunda, bu amortismanlar tam olarak ayrılmış varsayılır.

12. Bu fıkra kapsamında yeniden değerleme yapılan hesap döneminden sonra (A) fıkrası uyarınca enflasyon düzeltmesi şartlarının yeniden oluşması durumunda, bu fıkra hükümlerine göre yeniden değerlemeye tabi tutulmuş olan iktisadi kıymetler ile bunlara ilişkin amortismanlar düzeltilmiş son değerleri dikkate alınarak enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

13. Yeniden değerlemenin herhangi bir yılda yapılmaması durumunda, sonraki hesap dönemlerine ilişkin olarak bu fıkra kapsamında yeniden değerleme yapılabilir.

14. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.